هتل های پارسیانجاذبه های ایرانباشگاه میهمانان پارسیاندرباره پارسیان
198
198

هتل پارسیان عالی قاپو

بیشتر
اوقات شرعی
وضعیت آب و هوا

اصفهان

کاخ عالی قاپو

کاخ عالی قاپو‌ که‌  در گذشته آن را دولتخوانه‌ مبارکه‌ نقش‌ جهان و قصر دولتخوانه ‌می خواندند نمونه ‌منحصر به‌ فردی‌ از معماری‌ کاخ‌های‌ عهد صفوی‌ است ‌و داراى تزئینات  نفیسی مانند مینیاتورهای‌ هنرمندانه‌ رضاعباسی‌،نقاش‌ معروف‌ عهد شاه‌عباس‌، نقاشی‌های‌ گل‌ و بوته‌، شاخ‌ و برگ‌، اشکال‌ وحوش‌ و طیور و گچ‌ بری های‌ زیبای‌  به‌ شکل‌ انواع‌ جام‌ و صراحی‌ در تاق‌ها و دیوارها می باشد.

بناى اصلى عالى قاپو از شش طبقه تشکیل شده است. در طرفین در ورودى عمارت شش طبقه دو سکوى سنگى وجود دارد. کتبه‏ اى  نیز در بالاى این در قرار دارد که قسمتى از آن با گذشت زمان از بین رفته است. کرباسى که پس از در ورودى قرار گرفته سقفى بلند به اندازه مدخل جلویى ساختمان دارد. در همین کرباس مقابل در ورودى عمارت اصلى درى دیگر با دو سکو در طرفین هست که کرباس را به حیاط پشت ارتباط مى ‏دهد. بالاى این در پنجره‏اى مشبک قرار دارد که از آن نور به داخل کرباس مى ‏تابد. اتاق هاى اطراف همین کرباس در حقیقت محل ادارات دولتى بوده است.

 دو راه پله مارپیچ در دو گوشه طبقه اول راههاى ارتباطى را تشکیل مى‏دهند. بالاى طبقه اول چهار طبقه هست که هر دو طبقه علاوه بر اتاقهایى که دارند داراى تالار بزرگ هستند. نخستین تالار به وسیله درى بزرگ به ایوان بخش جلویى عمارت باز مى‏شود. بر در دیوار این تالار نقوشى زیبا و رنگارنگ وجود دارد که اغلب از آثار رضا عباسى است.

طبقه ششم تالارى بزرگ دارد که تماماً گچ کارى است. این تالار که به اتاق صوت نیز شهرت دارد، بر اساس شناخت فیزیکى صوت و انعکاس آن به نحوى ساخته شده که مثل یک استودیوى مجهز به ضبط صدا طنین‏هاى اضافى صدا را از بین مى ‏برده است و اصوات را به صورتى صاف به تمام قسمتهاى تالار مى‏رسانده است. گچ‌بری های‌ اتاق‌ صوت‌ با هدف‌ آکوستیک ‌طراحی‌ و اجرا شده‌اند تا نغمه‌ها و صداها به‌ طور طبیعی‌ و دلنشین‌ شنیده‌ شوند.همانطور که در مطالب پیشین هم  گفتم کاخ عالی قاپو در میدان امام ( میدان نقش جهان ) اصفهان واقع شده است .

 

ميدان نقش جهان

در محل این میدان (قبل از آنکه شهر اصفهان به پایتختى صفویه انتخاب شود) باغى وسیع به نام نقش ‏جهان وجود داشته است. در دوره شاه‏ عباس اول،این باغ را تا حدود امروزى آن وسعت داده شده و در اطراف آن بناهای تاریخی مشهوری چون مسجد امام (ضلع جنوبی ) و مسجد شیخ لطف الله ( ضلع شرقی ) و عمارت عالی قاپو (ضلع غربی) و سر در قیصریه به وجود آمده است.

 مساحت این میدان حدود 85 هزار متر مربع مى‏باشد. در دوره شاه‏ عباس و جانشینان او این میدان محل بازى چوگان و رژه ارتش و چراغانى و محل نمایشهاى مختلف بوده است. دو دروازه‌ سنگی‌ چوگان‌ در شمال‌ و جنوب‌ این‌میدان‌ تعبیه‌ شده ‌است‌.طول این میدان از شمال به جنوب بالغ بر 500 متر و عرض آن در حدود 150 متر است. به عقیده عموم سیاحان خارجى میدان شاه یکى از بزرگترین میدانهاى جهان است. میدان نقش جهان شاهد بسیارى از خاطرات تاریخى ایران درچهار قرن اخیر بوده است. خاطرات زندگى شاه عباس کبیر و جانشینان او تا آخر عهد صفویه بااین میدان بزرگ تاریخى به هم آمیخته است .

همانطور که قبلا اشاه کردم میدان امام اولین مکان تاریخی در ایران بود که توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی  ثبت شد.

 

كليسا و موزه وانك

در میان 14 کلیساى بنا شده درمحله جلفا (جنوب زاینده رود )، کلیسای سن سور که مشهور به کلیسای وانک است از نظر معماری و تزیینات نقاشی از همه مشهور تراست . این کلیسا را آمنا پرکیچ (نجات دهنده) نیز می ‌نامند.

ساختمان آن در سلطنت شاه ‏عباس دوم در سال 1065 هجرى آغاز شده و در سال 1074 به اتمام رسیده است. این کلیسا تزئینات نقاشى، گل و بوته و کاشى‏کاریهاى جالب و تابلوهاى زیبائى از زندگانى حضرت مسیح(ع) را در بردارد و به غیر از تابلوهاى نقاشى آن، که نفوذ صنعت نقاشى ایتالیا و هلند در آن پدیدار است، نوع معمارى و تمام تزئینات دیگر آن ایرانى است. در جنب کلیساى وانک , موزه جالب کوچکى بر اهمیت کلیساى مزبور افزوده است. این موزه قدیمى‏ترین کتابى را که در اصفهان به چاپ رسیده است در اختیار دارد و فرامین سلاطین ایران مجموعه جالبى است که در موزه مزبور دیده مى‏شود.

شهر زيرزميني نوش آباد

شهر زیرزمینی نوش آباد تونلی دست کن با فضاهای معماری است که در عمق 3 متری زمین قرار گرفته است. این شهر زیرزمینی حدود دو سال پیش هنگامی که یکی از اهالی نوش آباد در حال کندن زمین بود؛ کشف شد و در نخستین فصل از کاوش های باستان شناسی مشخص شد که شهر زیرزمینی نوش آباد در دوره های اسلامی مورد استفاده قرار می گرفته است و احتمالا پناهگاه مردم نوش آباد بوده است اما هم اکنون بخش هایی از این معماری دست کن در فاضلاب نوش آباد غرق شده است.

شهر زیر زمینی نوش آباد، شهری سه طبقه است که طبقه اول آن در عمق 3 متری و طبقه سوم آن در عمق 16 متری از سطح زمین ساخته شده است. ارتفاع هر طبقه حدود 180 سانتی متر است. باستان شناسان با توجه به محدود بودن کاوش های خود در این شهر زیرزمینی هنوز وسعت دقیق این شهر را نمی دانند اما با توجه به دالان های تو در توی این شهر و فضاهای مختلف تصور می شود این شهر دارای چندین هزار متر وسعت باشد

پژوهش های باستان شناسی و مطالعات مردم شناسی نشان می دهد شهر زیر زمینی نوش آباد تا اواخر دوره قاجار مورد استفاده قرار می گرفته است و مردم نوش آباد از دست راهزنی به نام «نایب حسین» مدت ها در این شهر زیرزمینی دست کن زندگی می کردند.

شهر نوش‌آباد در۸ کیلومتری شهر کاشان جای گرفته است این شهر از جمله شهرهای مهم تاریخی است که آثار بسیار زیادی را از جمله قلعه‌ها و مساجد در خود جای داده اما تاکنون مورد توجه چندانی قرار نگرفته‌اند. 

مسجد شيخ لطف الله

اين مسجد كه يكي از زيباترين آثار تاريخي اصفهان است شاهكار كم نظيرير از كاشي كاري و معماري استادانه است كه طي 18 سال از 1011 تا 1028 هجري قمري در زمان شاه عباس اول به منظور تجليل از مقام شامخ شيخ لطف الله عاملي ساخته شده است .تاريخ اتمام اين بناي باشكوه و نام معمار آن استاد محمد رضا بنا اصفهاني در دو لوحه كوچك در داخل محراب به خط نستعليق سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي آمده است معمار هنرمند مسجد مشكل اختلاف جهت قبله و سر در بنا را با دو چرخش نامحسوس به گونه اي طي مي كند كه شخص وقتي وارد شبستان د زير گنبد مي شود محراب درست رو به رويش قرار دارد اين تغيير جهت از بيرون مسجد هم نا پيدا است زيرا گنبد دايره شكل و بدون گلدسته فاقد جهت است . گنبد كوتاه مسجد همچون پياله چيني واژگوني است با قطر 12 متر كه سنگيني بارش را بر دوش ديوارهاي قطور 170 سانتي متري نهاده است . سطح داخلي گنبد را كاشي معرق با رنگهاي روشن سفيد، طلايي، زرد ، حنايي، شيري و قهوه اي پوشانده است . در ميانه گنبد خورشيد زريني قرار دارد كه انوار درخشانش را تا كرانه هاي گنبد مسجد پراكنده است . اين مسجد بر خلاف ساير مساجد فاقد صحن است و گنبد آن نيز مناره ندارد . به همين دليل براي تعبيه نور زير گنبد ، معمار بنا يكي ديگر از مهارت هاي چشمگير خود را در تامين و تقسيم نور به كار برده است دور تا دور ساقه گنبد و در بالاي هشت طاق نماي زيبايي كه گنبد را بر فراز جهار طاقي اصلي نگه ميدارد ، شانزده جفت پنجره مشبك قرار دارد كه فضاهاي پر و خالي نقوش اسليمي هاي در هم تنيده آن به دليل دوپوش بودن ، نور مستقيم را شكسته و به آرامي به سطح داخلي گنبد باز مي تاباند . اين فضاي سحر انگيز هر بيننده اي را محسور كرده به اعجاب وا مي دارد . پروفسور پوپ، عاشق صادق آثار تاريخي اصفهان به زيباترين وجهي اين حالت را چنين بيان كرده است:نور دو بار مي شكند و در طول لبه هاي كاشي آبي رنگ از صافي مي گذرد . بدين سان نور تلطيف و تصفيه مي شود و بر هزاران سطح شفاف ديوار و گنبد باز مي تابد ،همه جا را همچون شبنمي براق فرا مي گيرد و يك زيبايي غير زميني را نمايان مي سازد هيچ كس قادر نيست با حالاتي هوشيار و متفكر وارد شود بي آنكه تكان و احساس ناشي از رسيدن به حضور به وي دست ندهد. ولي در مورد عظمت اين بنا مي گويد: كوچك ترين نقطه ضعفي در اين بنا ديده نمي شود اندازه اي بسيار مناسب ، نقشه طرح بسيار زيبا و قوي و به طور خلاصه توافقي است بين يك دنيا شور و هيجان و يك سكوت و آرامش باشكوه كه نماينده ذوق سرشار زيبا شناسي بوده و منبعي جز ايمان مذهبي و الهام آسماني نمي تواند داشته باشد

 

 

پل خواجو

اين پل به وسيله شاه عباس دوم در سال1060 هجري قمري بر روي رودخانه زاينده رود ساخته شد. طول اين پل 132 متر و عرضش 12 متر است ساختمان پل كه از سنگ و آجر مي باشد از نظر معماري و كاشي كاري حائز اهميت است. ايمن پل را به اسامي ديگري نيز ناميده اند .وجه تسميه آن به بابا ركن الدين اين است كه بر سر راه تكيه بابا ركن الدين عارف مشهور واقع شده بود، حسن آباد مي ناميدند به اين علت كه شالوده آن در عصر حسن بيك تركمان ريخته شد.شيراز گفته اند به خاطر آنكه مسافران شيراز درآن زمان از روي اين پل عبور مي كرده اند و بالاخره به اين سبب به پل خواجو نامبردار شده بود كه در محله خواجو قرار داشت.

مسجد امام

بناي مسجد امام از ابنيه زمان شاه غباس اول صفوي است كه در فاصله سالهاي 1021 تا 1040 ه.ق ساخته شده است و ساختمان مسجد از لحاظ معماري و كاشي كاري و حجاري عظمت گنبد و مناره هاي بلند ان از شاهكارهاي قرن يازدهم هجري به شمار ميرود . تزئينات كاشي كاري مسجد در زمان جانشينان شاه عباس به تدريج كامل شده است. كتيبه سر در اصلي مسجد بري كاشي معرق و به خط ثلث عليرضا عباسي و مورخ به سال 1025 هجري مي باشد . در زير اين كتيبه ، كتيبه ديگري به خط ثلث نصب شده است كه معرف ا نام معمار بنا استاد علي اكبر اصفاني و مباشر ساختمان به نام محب علي بيك الله مي باشد و در سر در و جلو خان مسجد كتيبه هاي ديگري نيز جلب توجه مي نمايد . در نقره مسجد داراي اشعاري به فارسي از دوران شاه صفي است كه بنا به حساب حروف ابجد به سال1064 هجري قمري است . در دهليز زيباي مسجد سنگاب بزرك بالاي محراب كتيبه اي به خط محد صالح اصفهاني به تاريخ 1038 هجري نقز شده است . كتيبه هاي متعدد ديگري در چهل ستون شرقي و گنبد جنوبي و ساير قسمتهاي مسجد بر زوي كاشي معرق و خشت نوشته شده است . بروي سنگاب چهل ستون غربي كتيبه منظومي به خط نستعليق نقز گرديده است كه متعلق به زمان شاه سليمان صفوي و مورخ به سال 1095 هجري است . در اين مسجد فارمين متعددي نيز از دوره شاه عباس اول بر روي الواح سنگي نقر گرديده است . گنبد عظيم كاشي كاري و دو پوشه مسجد امام و دو مناره 48 متري داراي كتيبه هائي نيز مي باشد . تاريخ پايان كتيبه گنبد به سال 1037 ه.ق است بلندي گنبد در حدود 45 متر است . حدفاصل مابين دو جدار داخلي و خارجي كنبد دو پوشه تقريبا 15 متري مي باشد

سي و سه پل

اين پل داراي سي و سه چشمه است بنا به امر شاه عباس اول ساختمان آن در سال1011 هجري آغاز گرديد و يكي ازسرداران شاه عباس به نام الله ورديخان مامور اتمام اين پل شد . از اين رو به نام الله ورديخان نيز معروف شده است اين پل آجري داراي 300 متر طول و 14 متر عرض است٠

كاخ چهلستون

كاخ چهلستون در زمان شاه عباس اول و دوم به سال 1057 هجري ساخته شده است .اين بنا داراي ايواني رفيع با 18 ستون و تالار آئينه و اطاق هايي در شمال وجنوب ساختمان مي باشد . در كليه بنا تزئينات فراوان اعم از آئينه كاري و گچ بري و نقاشي هاي عالي ديده مي شود . تالار بزرگ آن كه داراي سقف طلا كاري است به محل موزه سپاهان اختصاص دارد . تزئينات آئينه كاري و ايوان بزرگ از بناهاي شاه عباس دوم است . در دوران صفوي ايوان و روي ستونها آئينه كاري بوده است و هم چنين درهاي عالي منبت و خاتم آن شهرت داشته ، سقف ايوان چوبي داراي نقاشي هاي زيبا مي باشد ، در وسط باغ مصفاي اين كاخ استخر بزرگي نمايان است در تالار بزرگ گذشته از شيوه و اسلوب و نقش و نگار زرين ساختمان طاق هاي رفيع آن شش مجلس نقاشي دارد كه چهار مجلس ان به شرح زير مي باشد: 1- مجلس پذيراي شاه عباس اول از ولي محمد خان پادشاه تركمنستان ،2-مجلس بزم شاه طهماسب اول از همايون پادشاه هندوستان :3- جنگ شاه عباس با ازبكها 4- مجلس پذيراي شاه عباس دوم از پادشاه تركمنستان . دو مجلس ديگر بعد از صفويه به تالار الحاق شده است و بدين قرار است : منظره جنگ شاه اسناغعيل اول با قشون در محل چالدران و منظره جنگ نادر شاه افشار با هندوان در كرنال . در اين تالار نقاشي هاي ديگر از زمان گذشته از مجالس قاجاريه موجود مي باشد. در ساير اطاقها نقش و نگارهاي بديع از دوران صفوي و زمان شاه عباس كبير باقي است كه از نظر دقت و ظرافت كار بسيار ارزنده و گرانبها است . طبق كتيبه تاريخي ، قسمت اعظم اين كاخ كه محل پذيرايي شاهان صفوي از پادشاهان و سفراي دول خارجي بوده است در زمان شاه عباس دوم ساخته شده است و شاهد تاريخ آن مصراع زير است كه به حساب ابجد سال 1057 هجري است مبارك ترين بناهاي دنيا٠با انتخاب اصفهان به پايتختي و گسترش شهر به طرف جنوب و احداث ميدان نقش جهان طرح استقرار كاخهاي شاهي به وسيله شيخ بهائي ريخته شد٠ انتخاب فضائي وسيع در مجموعه اي كه در آن روزگار (دولتخانه ) ناميده ميشد و بررسي هائي كه براي آينده صورت مي گرفت تماما حكايت از ذوق و استعداد و خلاقيت شيخ بهائي دانشمند بلند آوازه صفويه دارد٠ مجموعه كاخهائي كه شروع آنها عالي قاپو بود تا ميدان اصلي و مركزي چهارباغ عباسي ادامه داشت ٠ در اين محوطه بزرگ كه چند كاخ سلطنتي نيز مستقر بود عماراتي مانند تالار اشرف - جبه خانه - ركيب خانه - كشيك خانه - تالار طويله - كاخ هشت بهشت - توحيد خانه و برخي عمارات ديگر ساخته شد٠ از جمله اين بناها ساختمان كوچكي بود كه شاه عباس اول در باغ جهان نما به صورت كوشك يا كلاه فرنگي احداث كرد و در زمان شاه عباس دوم توسعه يافت و چهلستون ناميده شد٠ بسياري از محققين وجه تسميه اين كاخ را انعكاس بيست ستون د ر استخر زيبا و بزرگ عمارت مي دانند ٠ البته نقشي كه عدد ٤٠ در ادب فارسي دارد نيز شايد دليل ديگري بر ناميده شدن عمارت به چهلستون باشد٠مولف كتاب معماري اسلامي نامگذاري اين عمارت به چهلستون را نوعي بازي بصري قلمداد مي كند زيرا نمائي با تعداد زيادي ستون در آب انعكاس يافته است ٠به نوشته برخي مورخين اين عمارت در اواخر دوران صفوي دچار آتش سوز مهيبي شد و قسمتهايي از آن در آتش سوخت٠ در حال حاضر عمارت چهلستون بصورت باغ موزه اي كه سالن مركزي آن محل نمايش برخي از آثار هنري دورانهاي مختلف ايران است ، مورد بازديد جهانگردان خارجي و مهمانان داخلي قرار مي گيرد٠

مسجد جامع اصفهان

قدرت و بزرگي معماري سلجوقي بدون شك در مسجد جمعه اصفهان كه يكي از بزرگترين مساجد دنياست تجسم يافته است. از بركت موقع مركزي و زيبائي هاي طبيعيش از روزگاران پيش براي اصفهان عظمت مقدر شده بود . ناچار مسجد جمعه اش مي بايد بارز و برجسته باشد . به عنوان بنائي با اهميت در شهري كه در دوران هاي مختلف تاريخ به پايتختي ايران برگزيده شده بود ،مسجد جمعه اصفهان يك بناي سلجوقي خاص نيست ليكن آن قسمت هائي كه متعلق به روزگار سلجوقي است حتي تا امروز نيز شكوهمندترين بخش آن مي باشد در اين مسجد بزرگ در عرض 800 سال بيست بناي متمايز است كه تاريخ انها از سده پازدهم تا هجدهم است . در طول تاريخ درازش مسجد جمعه جنگها ديده و به كرات ويران و بازسازي شده است و تقريبا به صورت نيم خرابه در آمد با وجود اين همه چيز را تحمل كرد در اين مسجد در حدود سي كتيبه تاريخي وجود دارد كه هر چند هنوز كاملا مورد بررسي و تفسير قرار نگرفته است در شماره اسنادي است كه براي درك و ارزشيابي اشكال معماري باشكوه آن در دسترس پژوهندگان قرار دارد . حياطي چهار ايواني كه با رواقها و دهليزهاي دو طبقه بازي كه نماي آنها با كاشي هاي معرق در زمينه آجر نخودي رنگ پوشيده شده محصور است ايواني عميق كه از روكشي با معرق نيرومند زيور يافته به داخل شبستان گنبد دار وسيعي باز مي شود .طبق كتيبه ان اين شبستان يا گنبد خانه به فرمان نظام الملك در آغاز پادشاهي ملك شاه بنا گرديده است در هر حال بعضي از قسمتهاي قديمي تر هنوز قابل رويت است و امكان دارد بخش هاي زيرگنبد خانه مربوط به اواخر قرن دهم باشد اين اطاق وسيع نبيل كه داراي شكوه شگفت آوري است بر فراز خود گنبدي عظيم دارد كه قطر ان 50 پاست و بر روي سكنج هاي سه بخشي قرار دارد . اين سكنج ها به نوبه خود بر روي جرزهاي استوانه اي شكل عظيمي نهاده شده است كه بالاي آنها مارپيچ هاي گچ بري هاي عهد عباسي ديده مي شود كه محققا تاريخ آنها مقدم بر تاريخ گنبد مي باشد .شبستان يا گنبد خانه را رواقها و دهليزهائي احاطه كرده كه با طاقهاي اجري گنبد شكل كه به طرز شگفت اوري متنوع است پوشيده شده است بعضي از اين طاقها داراي تويزه هاي نيرومند و چهار چوب پشبندي مستقل به شيوه كوتيك است . اين طاقها اغلب روي ستونهائي تكيه دارند كه از نظر تاريخ متنوع است يعني تاريخ انها را مي توان از پيش از دوره سلجوقي تا روزگار صفويان دانست همه ايوانها كه روي شالوده سلجوقي بازسازي و تزئين مجدد گرديده نشان مي دهد كه طرح اصلي مسجد جمعه در دوره سلجوقي وجو داشته است . ايوان شمال غربي كه به شكل نيم گنبد است از بيرون قوسهاي تويزه ايست و از بيرون با مقرنسهاي عظيمي پوشيده شده كه احتمالا از قرن هيجدهم است زيرا تاريخ تجديد تزئين آن سال 1774 ميلادي است عناصر ارزشمند ديگر مسجد جمعه مشتمل است بر يك شبستان طاق دار زمستاني كه در1447 ميلادي ساخته شده قسمت عمده آن بدون تزئين است و شبستاني با محراب عالي اولجايتو ديگر متعلق به اواخز قرن چهاردهم و مدرسه اي كه به سال 1366 ساخته شده داراي طاقهاي ضربي و ايوان ورودي است در هر حال اينها قسمت هائي از يك ساختمان بزرگ و پيچيده كه وصف آنها در ين مختصر نمي گنجد است . از نظر زيبائي مهم ترين واحد ساختماني مسجد جمعه گنبد كوچك ولي بسيار عالي شمالي است كه به نام گنبد خركاه معروف است و در سال 1088 بنا گرديده است و در انتهاي محور مركزي در نقطه مقابل شبستان قرار گرفته است . اين كامل ترين گنبد شناخته شده است .نيروي سنگين جالب توجه اش مربوط به ابعاد 65پا ارتفاع و35پا قطر آن نيست بلكه زائيده طرح ان است هر يك از وجوه ان به دقت مورد بررسي قرا گرفته و چون غزلي كامل در يك كل به هم پيوسته در آميخته است از لحاظ مكانيكي با تمام ضرورت هاي رياضي كه لازمه يك گنبد كمال مطلوب است مطابقت دارد و در نقاط حساس كار با چنان دقت و استحكامي صورت پذيرفته است كه آنچه در مد نظر طراح بوده عينا حاصل شده است در هر گوشه چهار طاق نماي قوس دار كه ستونك هاي باريك كناري آنها را قاب مانند در بر گرفته ادامه رو به پائين سكنج مي باشد . از سطح پائين اين ستونك ها به سرعت چشم را به طرف بالا به سوي سكنج سه بخشي هدايت مي كند اطراف حامل يك حلقه هشت ضلعي هستند كه مركب از شانزده طاق نماي كم عمق بوده و به گريو گنبد مي پيوندد .همه اشكال قوسي به انضمام گنبد داراي يك هيئت و يك ساخت است كه همان عنصر عمده يا عنصر كليدي باشد كه در گوشه ها آغاز گرديده .و با انضمام پي در پي يك عنصر ديگر محاط كرده تا اين كه چند گانگي آنها در گنبد منحل گشته همه ممزوج آن مي گردنداين خاتمه اجتناب ناپذير حركت پيچيده به سوي بالاي ستون چنين توالي طبيعي و منطقي شكلهاي همانند كه چنان با دقت حدود انها معين شده به اين فضا انسجام و وحدت كاملي مي بخشد كه انها را مانند هر چيز ديگر در معماري ايران اثر بخش مي سلازد در هر حال تماميت مطلق گنبد از كمال شكل آن ناشي مي شود .اين گنبد تك وشي كه بدون اندك شكافي نزديك به نهصد سال در كشوري زلزله خيز استوار به جاي ماده است بر حساب رياضي و دقيق و مكانيك بي عيب و خطاي معمار سلجوقي ان گواهي مي دهد همانند گنبد قابوس اين بنا براي ابديت ساخته شده است مسجد جامع اصفهان داراي مجموعه اي از آثار و ابنيه و تزئينات هنري دوران اسلامي است جامع مذكور شامل ابنيه هاي تاريخي زير ميباشد٠ شبستاني با ستونهاي ضخيم مدورومزين به گچ بري كه ساختمان آن به دوره ديلميان نسبت داده مي شود.گنبد خواجه نظام الملك وزير كه ازابنيه دوران سلجوقي است ودرضلع جنوبي صحن واقع شده است .چهل ستونهاي اطراف اين گنبد نيزازدوره سلجوقي است.گنبد تاج الملك درشمال مسجدواقع شده است كه به گنبدخاكي نيز شهرت دارد.سال ساختمان آن دركتيبه كوفي481هجري ثبت شده وازابنيه دوره سلجوقي است.سردرمسجدقديمي مورخ به سال515هجري است.ايوان ياصفه شاگرد متعلق به دوران سلجوقي است. اين صفه داراي تزئيناتي از قرن هشتم هجري بوده ودرزمان شاه سليمان صفوي مرمت شده است.صفه صاحب بناي اصلي آن ازقرن ششم هجري است.سپس درقرون بعدالحاقات وتزئيناتي درآن به عمل آمده است.دومناره آن متعلق به زمان آق قويونلووتزئينات كاشي كاري متعلق به دوره صفوي است.ساختمان صفه استاد(ايوان غربي)متعلق به قرن ششم هجري است كه سپس درعهدصفوي تزئين وكاشي كاري شده است. صفه عمروبن عبدالعزيزازابنيه آل مظفردرقرن دهم هجري تزئين يافته وكتيبه اي درايوان آن نصب شده است. مسجداولجايتو درغرب صحن عتيق داراي محراب گچ بري ازدوران مغول ومورخ به سال710هجري است. درجنب اين مسجد شبستان بزرگي است كه درسال هشتصدوپنجاه ويك هجري ساخته شده است. ساختمان صفه درويش (ايوان شمالي )وچهل ستون آن ازابنيه قرن ششم هجري است كه بعدادرزمان شاه سليمان صفوي تعميروتزئين يافته است. ساختمان وسط صحن مسجدوروي حوض ازابنيه زمان شاه عباس اول صفوي است.آرامگاه مرحوم مجلسي درجنب مسجدواقع شده است. مسجد جمعه اصفهان معرف شيوه هاي مختلف معماري وهنرهاي تزئيني ده قرن تاريخ آثاراسلامي ايران است. درمجموعه ساختمانهاي اين مسجد نمونه مكتب خاص معماري ايران ازعصرسلجوقي تاحال حاضر مشاهده ميشود٠

منار جنبان

در سر راه اصفهان به نجف آباد قريه اي است كه ان را كارلادان ميگويند ٠ امروزه اين روستا جزئي از اصفهان به شمار ميرود در اين قريه بنايي وجود دارد كه مزار يكي از صلحا وزهاد مشهور قرن ٨ به نام عمو عبدالله كار لاداني است٠ تاريخي كه بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده است ودر سال ٧١٦ هجري را نشان ميدهد مبين اين نكته است كه اين عارف بزرگ در زمان سلطان ايلخان (محمد خدابنده) ميزيسته است ايوان منارجنبان يكي از آثار تك ايواني ان دوران است ٠ اما برخي از مورخين عقيده دارند كه منارهها بعد به ان اضافه شده است٠ نكته اي كه باعق شهرت است اين است كه حركت دادن يك مناره نه تنها باعث حركت مناره ديگر نميشود بلكه تمام ساختمان مرتعش ميگردد٠ بسياري از مهندسان درباره جنبش به اظهار نظر فني و مهندسي پرداخته اند اما برخي نيز ميگويند هيچ دليلي براي تحريك منارهها ارائه نشده است جهانگرداني كه به نقاط مختلف دنيا سفر كرده اند در مشاهدات خود مناره هاي را مشاخده كرده اند كه همين خصوصيات را دارا است اما قدر مسلم اينكه اصفهان وجه تمايزي با ساير منارههاي متحرك دارد و آن اين است كه گذشته از حركت منارهها ساير قسمت ها نيز حركت ميكند ارتفاع از سطح زمين 10 متر است و ارتفاع هر يك از منارهها 5/7 است در اين ايوان مزار عمو عبدالله قرار دارد